MODEL HERMIN
Historia
Realizowane prace
Informacje o Modelu
Raporty
Historia
Model HERMIN został pierwotnie zbudowany przez dr Johna Bradleya z Instytutu Badań Społeczno-Ekonomicznych (The Economic and Social Research Institute – ESRI 
) do modelowania gospodarki irlandzkiej. W związku z tym, że konstrukcja modelu umożliwia również ewaluację wpływu funduszy pomocowych UE na procesy gospodarcze, model HERMIN został następnie wykorzystany w szeregu krajów, zarówno członkowskich, jak i kandydujących do UE.
W Polsce, prace nad oceną wpływu funduszy strukturalnych Unii Europejskiej na sytuację makroekonomiczną rozpoczęły się w 2002 r. w ramach przeprowadzonej oceny ex-ante Narodowego Planu Rozwoju (NPR) na lata 2004-2006. W tym celu dokonano adaptacji pierwotnego modelu HERMIN do potrzeb modelowania polskiej gospodarki.
Wyniki prac przeprowadzonych na zlecenie Ministerstwa Gospodarki przez zespół Wrocławskiej Agencji Rozwoju Regionalnego WARR http://www.warr.pl 
), zostały włączone do przyjętego przez Radę Ministrów Narodowego Planu Rozwoju Polski na lata 2004-2006 . Polski NPR był następnie przedmiotem negocjacji z Komisją Europejską. Efekt prac zespołu implementującego polski model HERMIN stał się więc także częścią Podstaw Wsparcia Wspólnoty (PWW) dla Polski na lata 2004-2006 - dokumentu przygotowanego przez Komisję Europejską w oparciu o przekazany NPR. Określa on kierunki i wysokość wsparcia ze strony funduszy strukturalnych na realizację zamierzeń rozwojowych w pierwszych latach członkowstwa Polski w Unii Europejskiej.
W ramach zrealizowanego przez WARR projektu dokonano m.in. szacunków wpływu spodziewanych efektów planowanych interwencji na przebieg procesów rozwojowych w Polsce do roku 2010. Szacowania dr Johna Bradley’a i WARR wskazujące, że przystąpienie Polski do UE spowoduje zauważalne pozytywne korzyści makroekonomiczne zostały przedstawione i przedyskutowane w wielu środowiskach naukowych i politycznych w kraju i zagranicą.
Realizowane prace
Od czasu dokonania pierwotnej adaptacji, model HERMIN dla polskiej gospodarki jest stale udoskonalany, rozbudowywany i uszczegóławiany w ramach kolejnych projektów.
Projekt realizowany w latach 2004-2005 na zlecenie Ministerstwa Gospodarki i Pracy zakończył się przygotowaniem (we współpracy z ekspertami z Akademii Ekonomicznej w Krakowie i Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu) powiązanych ze zmodyfikowanym modelem krajowym 16 modeli regionalnych HERMIN dla polskich województw. W ramach projektu powstała również rozbudowana baza danych, która umożliwia dokonywanie szczegółowych analiz porównawczych pomiędzy regionami.
Opracowane przez zespół WARR modele regionalne są pierwszymi makromodelami gospodarek polskich województw i mogą służyć władzom samorządowym województw jako instrument pomocniczy do przeprowadzania analiz ex-ante i ex-post, zarówno wpływu pomocy dla regionów z funduszy UE, jak i wsparcia regionów ze środków budżetu państwa np. w ramach kontraktów wojewódzkich.
W grudniu 2006 r., w ramach oceny ex ante zostały przygotowane oceny wpływu makroekonomicznego realizacji dokumentów programowych na okres 2007-2013 przy pomocy modelu krajowego i modeli regionalnych HERMIN. Przeprowadzono za pomocą modelu krajowego oceny wpływu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007-2013 oraz programów operacyjnych na lata 2007-2013: PO Infrastruktura i Środowisko, PO Kapitał Ludzki, PO Innowacyjna Gospodarka na gospodarkę kraju i gospodarki poszczególnych województw. Dodatkowo opracowano odrębny model dla Polski Wschodniej, za pomocą którego wykonano niezbędne rachunki symulacyjne określające wpływ PO Rozwój Polski Wschodniej na ten region.
W kolejnym roku prace nad modelem HERMIN dla polskiej gospodarki i powiązanymi z nim modelami regionalnymi były kontynuowane. W lipcu 2007 r. przeprowadzono analizę wpływu NPR 2004-2006 oraz analizę łącznego efektu NPR 2004-2006 oraz NSRO 2007-2013, traktując oba programy jako jeden jednolity instrument interwencji strukturalnej Unii Europejskiej, który obejmuje 12 lat – począwszy od 2004 r. do zakończenia płatności w ramach NSRO w 2015 roku. W wrześniu 2007 r., w ramach badania „Wskaźniki realizacji Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2007–2013 – ocena makroekonomicznego wpływu 16 RPO na gospodarki regionalne przy użyciu modeli HERMIN” dokonano z kolei oceny oddziaływania polityki spójności na szczeblu regionalnym. Równolegle, w ramach budowy potencjału analitycznego zespołów odpowiedzialnych za analizy i opracowywanie prognoz przy wykorzystaniu modeli HERMIN w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego i w urzędach marszałkowskich, został uruchomiony system cyklicznych spotkań konsultacyjnych, usług doradczych oraz warsztatów dla zespołów operujących na modelach Hermin. Celem projektu było przygotowanie zespołów w MRR oraz w urzędach marszałkowskich do samodzielnego i kompetentnego przeprowadzania odpowiednich analiz oraz interpretacji ich wyników.
W maju br. przeprowadzono za pomocą modelu krajowego i modeli regionalnych HERMIN badanie wpływu realizacji inwestycji finansowanych z funduszy unijnych na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych – NPR 2004-2006 i NSRO 2007-2013 oraz innych wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym. Wyniki badania zostały wykorzystane w raporcie „Ocena postępów Polski w konwergencji z krajami UE oraz wpływ funduszy unijnych na gospodarkę w latach 2004-2007”.
Informacje o modelu
Model HERMIN w swojej obecnej wersji składa się z czterech sektorów:
- Przemysłowego
- Usług rynkowych
- Rolnictwa
- Usług publicznych (nierynkowych)
Założenia modelu koncentrują się na kluczowych aspektach gospodarki uwzględniając stopień otwarcia gospodarki w relacji do handlu światowego, relacje i charakter zmian między częścią gospodarki podlegającej i nie podlegającej wolnemu handlowi, mechanizmy wyznaczające ceny i płace, mechanizmy funkcjonowania rynku pracy i jego elastyczność oraz rolę sektora publicznego i długu publicznego, a także interakcji między sektorem publicznym i niepublicznym.
Strukturalnie model składa się z trzech bloków: podażowego, absorpcji i dystrybucji przychodów. Model jest zintegrowanym układem równań z dodatkowymi zależnościami opisującymi relacje między poszczególnymi składowymi.
Podstawę modelu stanowią konwencjonalne mechanizmy keynesistowskie, ale ma on też cechy neoklasyczne. Podaż determinowana jest nie tylko przez popyt, ale także przez ceny i konkurencyjność kosztową. Popyt na czynniki produkcji w przemyśle i usługach rynkowych określa funkcja produkcji CES (constant elasticity of substitution). W model HERMIN wbudowany jest model Philipsa.
Pełny opis modelu wraz z listą równań znajduje się w raporcie: Modyfikacja i uaktualnienie wersji modelu HERMIN dla Polski
(
pobierz plik .pdf)
Pliki modeli HERMIN
Oprogramowanie
Następujące pakiety oprogramowania są konieczne, aby zainstalować aktualny system modelu Hermin i na nim pracować:
- edytor tekstu do opracowywania plików tekstowych/danych stosowanych w formacie TSP;
- baza danych w formacie TSP i pakiet ekonometryczny stosowany do komputeryzowania danych wejściowych i przeprowadzania kalibracji modelu (www.tspintl.com);
- pakiet WINSOLVE stosowany do przeprowadzania symulacji modelu (www.econ.surrey.ac.uk/winsolve/);
- MS Excel, w którym można tworzyć arkusze kalkulacyjne przy opracowywaniu danych i z którego można pobierać tabele z wynikami symulacji modelu.
Podręcznik użytkownika modelu HERMIN
( pobierz plik .pdf)
Raporty
Raporty HERMIN 1
Raporty HERMIN 2
Raporty HERMIN 3
Raporty HERMIN 4
- Raport 1 - Ocena wpływu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia i Programów Operacyjnych na lata 2007-2013 na polską gospodarkę przy pomocy modelu makroekonomicznego HERMIN
(
pobierz plik .pdf)
- Raport 2 - Ocena wpływu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia i wybranych Programów Operacyjnych na lata 2007-2013 na gospodarki polskich województw przy pomocy modeli regionalnych HERMIN
(
pobierz plik .pdf)
Raporty HERMIN 5
- Raport 1 – Ocena makroekonomicznego wpływu realizacji Narodowego planu Rozwoju na lata 2004-2006 oraz Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007-2013 przy użyciu modelu HERMIN dla polskiej gospodarki
(
pobierz plik .pdf)
- Raport 2 - Wskaźniki realizacji Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2007-2013 - ocena makroekonomicznego wpływu 16 RPO na gospodarki regionalne przy użyciu modeli HERMIN
(
pobierz plik .pdf )
Raport pt. „Wpływ realizacji inwestycji finansowanych z funduszy unijnych na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych – Narodowego Planu Rozwoju i Narodowej Strategii Spójności oraz innych wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym za pomocą modelu krajowego i modeli regionalnych HERMIN”
( pobierz plik .pdf)