W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi udostępniania opinii publicznej informacji związanych z oceną wniosków o dofinansowanie projektu w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, Ministerstwo Gospodarki i Pracy postanowiło przedstawić opinię w tej sprawie. Pismo o tej treści zostało wysłane do Marszałków Województw w dn. 1 grudnia br.

Udostępnianie informacji w ww. zakresie powinno się odbywać na zasadach określonych w Ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.; dalej: „u.d.i.p.”).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. Art. 6 zawiera katalog informacji i dokumentów, jakie stanowią informację publiczną, jest to jednak tylko katalog przykładowy (użyty zwrot „w szczególności”), a biorąc pod uwagę treść art. 1 ust. 1 i art. 6, należy zauważyć, iż zakres informacji publicznych podlegających udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p., jest bardzo szeroki i fakt, iż jakaś informacja nie mieści się w katalogu zawartym w art. 6, nie powinien stanowić podstawy do odmowy udzielenia takiej informacji. Do definicji informacji publicznej odniósł się NSA poprzez stwierdzenie, że „należy za taką uznać informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym lub Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone” (wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 181/02).

Także katalog podmiotowy u.d.i.p. jest ujęty bardzo szeroko. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje bowiem każdemu, a od osoby, która takiej informacji oczekuje nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 u.d.i.p.). Swego rodzaju ograniczenie istnieje w odniesieniu do tzw. informacji przetworzonej (czyli takiej, której udzielenie wymaga zebrania lub zsumowania informacji znajdujących się – w różnej formie – w posiadaniu podmiotu zobowiązanego), w tym bowiem przypadku prawo do informacji publicznej przysługuje w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (art. 3 precyzuje zakres przedmiotowy prawa do informacji publicznej). Podmioty, które są obowiązane do udostępniania informacji publicznych, wskazane zostały w art. 4 u.d.i.p. (są to „władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne”), przy czym w dalszej części artykuł ten zawiera znów przykładowe (wskutek użycia sformułowania „w szczególności”) wyliczenie takich podmiotów, przy tym „poprzez wskazanie kategorii innych niż publiczne „osób lub jednostek organizacyjnych, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym” zakres ten obejmuje podmioty prywatne (przedsiębiorców, organizacje społeczne, szkoły wyższe itd.), które dysponują środkami publicznymi w zakresie realizacji powierzonych im zadań” (M. Kłaczyński, komentarz do art. 4 u.d.i.p.).

Mimo tak szeroko ujętego zakresu przedmiotowego i podmiotowego u.d.i.p., nie oznacza to, że nie istnieją wyjątki wyłączające obowiązek udostępniania informacji publicznych. I tak, zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., jej przepisy nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisy u.d.i.p. ustępują pierwszeństwa regulacjom w przedmiocie ochrony informacji, a w takim przypadku informacje publiczne podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w przepisach szczególnych (komentarz j.w.). Także art. 5 u.d.i.p. stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1) oraz ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (ust. 2, przy czym to drugie ograniczenie nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji). Przepisy w tym zakresie zawarte są m.in. w ustawie z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11, poz. 95 z późn. zm.), ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, art. 11 dot. tajemnicy przedsiębiorstwa, (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) i in.

Reasumując, nie można konkretnie wskazać, jakie informacje w świetle prawa powinny zostać ujawnione opinii publicznej. Ocena taka, w każdym z indywidualnych przypadków, należy do podmiotów „dysponujących” takimi informacjami. Przy dokonywaniu takiej oceny ww. podmioty powinny brać pod uwagę, iż wobec szerokiego zakresu podmiotowego i przedmiotowego u.d.i.p. zasadą jest powinność udostępniania wszelkiej informacji publicznej (której „definicja” również jest bardzo szeroka, jak to zostało powyżej wspomniane), a jedynie wyjątkiem są ograniczenia w udostępnianiu takiej informacji wskazane w art. 5 u.d.i.p. (do „innych tajemnic ustawowo chronionych” należy m.in. tajemnica skarbowa, przedsiębiorstwa i in., w tym także wynikające z ustaw ww. w pkt 5), także ze względu na prywatność osoby fizycznej (prawo do prywatności, podobnie jak prawo do informacji, jest prawem konstytucyjnym). Dodatkowo, wobec faktu, iż każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a odmowa udostępnienia takiej informacji ma charakter wyjątku, w konsekwencji wątpliwości związane z zakresem obowiązku udostępniania informacji publicznej powinny być interpretowane na rzecz rozwiązania stanowiącego zasadę, a wyjątków nie wolno interpretować rozszerzająco (m.in. zgodnie z decyzją SKO z 5.02.2002 r. LXXVIII SKO 4541/1/02 OSS 2002/2/42).

Drugą konsekwencją takiej zasady jest to, że odmawiając udzielenia dostępu do informacji, w przypadku gdy informacja taka podlegają ogłoszeniu w Biuletynie Informacji Publicznej, dany podmiot zobowiązany jest do wskazania m.in. zakresu wyłączenia i podstawy prawnej wyłączenia jawności (art. 8 ust. 5 u.d.i.p.), a w przypadku gdy informacja publiczna takiemu ogłoszeniu nie podlega, odmowa jej udostępnienia (po otrzymaniu wniosku o jej udzielenie) następuje w formie decyzji, co oczywiście również wiąże się z koniecznością uzasadnienia odmowy.

Warto podkreślić, iż wskazówka, które informacje powinny być udostępniane opinii publicznej po każdym etapie procedury wyboru projektów w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, została przekazana Panom Marszałkom w dniu 23 listopada br. wraz z zaktualizowanym 6 rozdziałem Ogólnego podręcznika wdrażania ZPORR, poświęconym procedurze wyboru projektów do wsparcia ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach ZPORR.

Zgodnie z zapisami 6 rozdziału ww. Podręcznika jedynie dostęp do konkretnych wniosków o dofinansowanie projektu (informacje zawarte we wniosku objęte są tajemnicą handlową) oraz do informacji o nazwiskach ekspertów oceniających dany projekt i liczbie punktów przyznanej projektowi przez konkretnego eksperta powinien być ograniczony.

Poza ww. w Ogólnym podręczniku wdrażania ZPORR nie wskazuje się informacji, które miałyby nie zostać przekazywane opinii publicznej.