6 grudnia 2006 r., na 29 posiedzeniu, Sejm RP, po rozpatrzeniu poprawek zgłoszonych przez Senat RP, uchwalił ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Podstawowym celem ustawy jest stworzenie ram prawnych, które usystematyzują sposób prowadzenia polityki rozwoju społeczno-gospodarczego.

Ustawa określa podmioty prowadzące politykę rozwoju, tryb współpracy między nimi, podstawowe instrumenty służące realizacji tej polityki oraz wskazuje źródła ich finansowania. Regulacja jest niezbędna m.in. do realizacji programów operacyjnych, które będą współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w perspektywie finansowej 2007-2013. Stosowana będzie także do innych programów rozwojowych.

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zawiera m.in. definicję polityki rozwoju, wymienia obszary wsparcia, w jakich jest ona prowadzona, wskazuje organy ją prowadzące. Określa tryb przyjmowania strategii rozwoju kraju, strategii sektorowych,  a także tryb ustanawiania i realizacji programów operacyjnych.

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju jest pierwszym  kompleksowym rozwiązaniem, które dotyczy sposobu prowadzenia polityki rozwoju i odnosi się do wszystkich podmiotów realizujących tę politykę i wszystkich źródeł jej finansowania.

Przepisy zawarte w ustawie będą miały jedynie ograniczone zastosowanie do programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Rybackiego, w zakresie, w jakim jest to niezbędne do zapewnienia koordynacji realizacji polityki rozwoju na poziomie strategicznym.

Polityka rozwoju
Polityka rozwoju zdefiniowana jest jako zespół wzajemnie powiązanych działań podejmowanych przez władze publiczne, w celu zapewnienia trwałego, zrównoważonego rozwoju kraju oraz spójności społeczno-gospodarczej i terytorialnej. Zgodnie z uchwaloną ustawą polityka rozwoju dotyczy zwłaszcza:

• ochrony środowiska i ochrony przyrody;
• ochrony zdrowia;
• promocji zatrudnienia, w tym przeciwdziałania bezrobociu i łagodzenia jego skutków;
• rozwoju kultury, kultury fizycznej, sportu i turystyki;
• rozwoju miast i obszarów wiejskich;
• tworzenia i modernizacji infrastruktury społecznej i technicznej;
• rozwoju nauki i zwiększenia innowacyjności gospodarki;
• rozwoju zasobów ludzkich;
• tworzenia nowych miejsc pracy;
• tworzenia i modernizacji infrastruktury społecznej i technicznej;
• wspierania i unowocześniania instytucji państwa;
• wspierania przedsiębiorczości;
• wspierania wzrostu gospodarczego;
• zwiększania konkurencyjności gospodarki.

Metody realizacji tej polityki zostaną określone w strategiach rozwoju, a uszczegółowione w programach operacyjnych. Strategiami rozwoju będą: strategia rozwoju kraju, strategie sektorowe, strategie rozwoju województw, strategie rozwoju lokalnego. Za realizację polityki rozwoju odpowiadać będą: w skali kraju – Rada Ministrów, w regionach – samorządy województw, na poziomie lokalnym – samorządy powiatowe i lokalne.

Strategia Rozwoju Kraju
Nadrzędną pozycję ustawa przypisuje Strategii Rozwoju Kraju, która określa podstawowe kierunki rozwoju Polski w okresie co najmniej 7 lat i przynajmniej raz na cztery lata będzie aktualizowana. Realizacji SRK i strategii sektorowych będą służyły krajowe programy operacyjne, a strategii województw – regionalne programy operacyjne. Zgodnie z uchwaloną ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, Strategia Rozwoju Kraju ma być przyjmowana w trybie ustawy, co jednak, zgodnie z art. 51 ustawy, nie będzie miało zastosowania do Strategii przyjętej prze Radę Ministrów w dniu 29 listopada br.

W przypadku, gdy cele rozwoju mogą być osiągnięte przez dwa lub więcej skoordynowane tematycznie programy  operacyjne, możliwe jest tworzenie planów wykonawczych. Przewiduje się, że dla realizacji SRK może powstać kilka planów wykonawczych, dotyczących różnych przedziałów czasowych obowiązywania strategii bądź różnych źródeł finansowania jej realizacji. Planem wykonawczym realizacji SRK w oparciu o środki pochodzące z budżetu UE na lata 2007–2013 będzie Narodowa Strategia Spójności (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia).

Plan wykonawczy określa m.in. krajowe programy operacyjne, które będą realizowane w jego ramach, kierunki wsparcia regionalnych programów operacyjnych środkami pochodzącymi z budżetu państwa lub ze źródeł zagranicznych oraz źródła finansowania realizacji planu.

Zgodnie z uchwaloną ustawą zasady współpracy między administracją rządową a samorządem wojewódzkim przy realizacji regionalnych programów operacyjnych, w zakresie finansowania tych programów ze środków uzyskanych za pośrednictwem rządu, określać będzie tzw. „kontrakt wojewódzki”. Kontrakt ten ze strony rządowej będzie zawierał minister rozwoju regionalnego. Kompetencje i zadania ministra rozwoju regionalnego wynikające z kontraktu regionalnego, w szczególności dotyczące nadzoru nad prawidłowością wykorzystania przekazanych środków, mogą zostać przekazane właściwemu miejscowo wojewodzie.

Strategie sektorowe
Według przyjętej przez Sejm ustawy, strategia sektorowa jest dokumentem planistycznym, określającym uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju w określonym obszarze problemowym o charakterze społecznym, gospodarczym lub przestrzennym. Projekt strategii sektorowej przygotowuje właściwy minister, natomiast minister rozwoju regionalnego przedstawia Radzie Ministrów opinię dotyczącą zgodności projektu strategii sektorowej z obowiązującą strategią rozwoju kraju. W przypadku negatywnej opinii ministra rozwoju regionalnego Rada Ministrów podejmuje decyzję w sprawie zgodności projektu strategii sektorowej ze strategią rozwoju kraju.

Programy operacyjne
W ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju określono także zrąb instytucjonalnego systemu wdrażania programów operacyjnych. Za koordynację sposobu wykorzystania środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, w tym środków unijnych, przeznaczonych na dofinansowanie programów operacyjnych odpowiada minister rozwoju regionalnego, który m.in.:

• opracowuje i przedstawia Radzie Ministrów do zatwierdzenia projekty planów wykonawczych przewidujących finansowanie środkami pochodzącymi z UE;
• prowadzi negocjacje z Komisją Europejską mające na celu uzgodnienie treści planów wykonawczych, opracowuje i przedstawia RM do zatwierdzenia propozycję podziału środków budżetu państwa i środków pochodzących z budżetu UE miedzy poszczególne regionalne programy operacyjne;
• zapewnia zgodność programów operacyjnych z przepisami unijnymi;
• prowadzi, we współpracy z właściwymi ministrami i zarządami województw, negocjacje z Komisją Europejską mające na celu uzgodnienie treści programów operacyjnych;
• koordynuje przygotowanie regionalnych programów operacyjnych, monitoruje i kontroluje przebieg ich realizacji;
• może wydawać  wytyczne dla instytucji zarządzających programami operacyjnymi finansowanymi z udziałem środków unijnych, przy czym część z nich wydaje po zasięgnięciu opinii instytucji pośredniczących, lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a w przypadku regionalnych programów operacyjnych – zasięgnięciu opinii właściwego zarządu województwa pełniącego funkcję instytucji zarządzającej.

Pełną odpowiedzialność za prawidłowość realizacji programu ponosi instytucja zarządzająca. Instytucja ta może delegować część zadań do instytucji pośredniczących. Instytucja zarządzająca lub, za zgodą instytucji zarządzającej, instytucja pośrednicząca lub wdrażająca, może zlecić realizację czynności technicznych związanych z wdrażaniem programu innym podmiotom, w tym spoza  sektora finansów publicznych (np. bankom). Powierzenie takich czynności jednostkom sektora finansów publicznych lub fundacjom, których jedynym fundatorem jest Skarb Państwa, może odbyć się z pominięciem trybu zamówień publicznych, jednak w takim przypadku zwracane są tym jednostkom lub fundacjom jedynie poniesione przez nie wydatki, konieczne do wykonania tych czynności. Jednocześnie jednak ustawa, w wersji uchwalonej przez Sejm RP, przewiduje w art. 28 ust. 3, instrument nadzoru nad wyłanianiem projektów w trybie konkursowym, w ramach regionalnych programów operacyjnych – mianowicie wojewoda, w przypadku stwierdzenia udokumentowanych nieprawidłowości przy wyłanianiu projektów będzie mógł zgłosić weto, skutkujące wstrzymanie procedury oraz zwołaniem kolejnego posiedzenia komisji konkursowej.

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wprowadza systematykę rodzajów projektów, które mogą otrzymać dofinansowanie w ramach programu operacyjnego. Jednym z nich są projekty o znacznej wartości (zazwyczaj o charakterze infrastrukturalnym) – projekty te wymagają zatwierdzenia na wniosek instytucji zarządzającej odpowiednio przez Radę Ministrów albo przez właściwy sejmik województwa. Kolejny rodzaj to projekty indywidualne – są to projekty określone w programie operacyjnym, których beneficjenci, zgłaszający te projekty, są imiennie wskazani w programie operacyjnym zatwierdzonym przez Radę Ministrów. Z kolei koncepcja projektu systemowego polega na dofinansowaniu środkami programu operacyjnego zadań realizowanych przez organy administracji publicznej i jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych. Powyższe rodzaje projektów mają tę wspólną cechę, że dotyczą dofinansowania zadań publicznych realizowanych w sposób określony w odrębnych przepisach prawa (lub w wytycznych wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy) i przez jednostki wskazane w tych przepisach.

Programy operacyjne będą także przewidywały dofinansowanie projektów o określonym charakterze, realizowanych przez beneficjentów, którzy nie są z góry znani, w szczególności beneficjentów spoza sektora finansów publicznych. Proponuje się, aby tego rodzaju projekty były wyłaniane w drodze publicznie ogłaszanego konkursu.

W ustawie zapisano m.in. także, że podmiot spoza sektora finansów publicznych, który rażąco naruszy umowę dotyczącą gospodarowania środkami publicznymi, będzie wyłączony z możliwości ubiegania się o dofinansowanie  w ramach programu operacyjnego przez okres trzech lat.

Ponadto, istotne z punktu widzenia sprawnej i elastycznej realizacji działań przewidzianych w ustawie jest to, iż zakłada ona maksymalne odformalizowanie wprowadzanego systemu – wszelkie dokumenty służące realizacji ustawy mają być publikowane w szczególności na stronach internetowych odpowiedzialnych za to podmiotów, przy czym w celu zapewnienia bezpieczeństwa, odpowiedniego stopnia poinformowania, a także równego dostępu poszczególnych beneficjentów do instrumentów przewidzianych ustawą, wprowadza się w niej system gwarantujący dotarcie treści ogłaszanych dokumentów do wszystkich zainteresowanych, a także ograniczające zakres dokonywania zmian w tych dokumentach, tak by nie wywierały one negatywnego wpływu na sytuację zainteresowanych podmiotów. 

W celu sprawnego wejścia w życie ustawy, wprowadza ona zmiany w szeregu innych ustaw, które mają na celu zapewnienie sprawnego kompleksowego funkcjonowania systemu.

Uchwalona przez Sejm ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju skierowana zostanie do podpisu Prezydenta RP.


Pobierz plik:
Ustawa z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

Zobacz także:
Historia prac nad projektem ustawy