- W bieżącym roku odnotowano znaczący postęp w realizacji projektów współfinansowanych z Funduszu Spójności, niemniej jednak Polskę czeka jeszcze dużo pracy - absorpcja  2 mld euro z Funduszu Spójności przez najbliższe 2 lata będzie dużym wyzwaniem – powiedział Pascal Boijmans, przedstawiciel Komisji Europejskiej podczas IX posiedzenia Komitetu Monitorującego Strategię Wykorzystania Funduszu Spójności, które odbyło się 12 grudnia 2008 r. w Warszawie.

Członkowie Komitetu Monitorującego dokonali przeglądu projektów realizowanych w ramach Funduszu Spójności. W drugim półroczu 2008 r. odnotowano znaczny postęp w tym obszarze, co  potwierdziły dane odnoszące się do otrzymanych płatności z Komisji Europejskiej oraz wartości kwot zakontraktowanych i wydatkowanych. Podkreślono, że tempo realizacji projektów i wnioskowania o płatności z Komisji Europejskiej przyspieszyło szczególnie w sektorze środowiska. Odnotowano znaczny postęp w zakresie wypełniania warunków środowiskowych.

Wnioskowanie do Komisji Europejskiej według stanu na 30 listopada 2008 r. kształtuje się na poziomie 54 proc. całkowitej alokacji Funduszu Spójności. Prognoza wnioskowania do Komisji Europejskiej na rok 2008 według stanu na koniec listopada 2008 r. została zrealizowana w 81 proc. - do końca listopada przekazano do Komisji Europejskiej wnioski o płatność o wartości ok. 830 mln euro.

- Prognoza wnioskowania do Komisji Europejskiej na ten rok była bardzo ambitna i została zrealizowana prawie w całości. Możemy więc mówić o bardzo dobrym planowaniu i sprawnym działaniu całego systemu wdrażania - powiedziała Monika Pałasz, dyrektor Departamentu Koordynacji Programów Infrastrukturalnych.

Ponadto podczas spotkania omówione zostały następujące kwestie:

• Przekroczenia kosztów oraz oszczędności w projektach
  Przekroczenia kosztów projektów Funduszu Spójności, szacowanych na etapie wnioskowania o wsparcie UE, to jeden z podstawowych problemów utrudniających realizację tych inwestycji. Łączna wartość przekroczeń oszacowana na podstawie rzeczywistych i planowanych kosztów kwalifikowanych projektów wynosi obecnie ok. 2,4 mld euro, co stanowi ok. 31 proc. całkowitej wartości kosztów kwalifikowanych projektów Funduszu Spójności. Problem przekroczeń kosztów nie dotyczy jednak wszystkich realizowanych projektów, niektóre projekty wspierane środkami Funduszu Spójności zostały zrealizowane w ramach przyznanych im budżetów, a dodatkowo wygenerowały one istotne oszczędności w zakresie przyznanego im dofinansowania z Funduszu Spójności. Szacowana obecnie łączna wartość oszczędności to ok. 38 mln euro.
  
  - Warunki, w jakich były realizowane poszczególne projekty, bardzo mocno się zmieniały i między innymi w zależności od tego, w jakim momencie czasowym przeprowadzane były przetargi, w niektórych projektach pojawiły się przekroczenia kosztów a w innych oszczędności - wyjaśnił wiceminister rozwoju regionalnego Janusz Mikuła.
  
  
• Modyfikacje projektów
  W roku 2009 beneficjenci planują złożyć 42 wnioski o modyfikacje, z czego 32 ma zostać złożonych w pierwszym kwartale.
  - Tak duża liczba planowanych modyfikacji oznacza ogrom pracy po stronie wszystkich instytucji, ale jeśli modyfikacje będą służyć efektywnemu wykorzystaniu środków i lepszej realizacji projektów,  to warto podjąć ten wysiłek  -  powiedziała dyrektor Monika Pałasz.
  
  
•  Harmonogram zamykania projektów
  W przypadku 93 projektów termin zakończenia planowany jest na rok 2010. Oznacza to kumulację wniosków o płatność końcową w pierwszej połowie 2011 roku, co będzie dużym wyzwaniem dla instytucji zaangażowanych we wdrażanie Funduszu Spójności.

Na zakończenie spotkania minister Janusz Mikuła zwrócił uwagę, że aktualne obciążenie pracą i niektóre problemy beneficjentów, takie jak przekroczenia planowanych kosztów, wynikają między innymi ze zbyt wolnego tempa realizacji projektów w początkowym okresie realizacji Strategii wykorzystania Funduszu Spójności - w latach 2001-2005. Wnioski i doświadczenia z realizacji projektów Funduszu Spójności powinny zostać wykorzystane dla sprawnej realizacji Programu Infrastruktura i Środowisko. Szczególnie ważne jest dobre przygotowanie projektów i terminowa ich realizacja, w związku z czym Instytucja Zarządzająca pracuje nad mechanizmami dyscyplinowania beneficjentów Programu Infrastruktura i Środowisko.