W perspektywie finansowej 2007-2013 Polska otrzyma z Unii Europejskiej ponad 67 mld euro, co stanowi blisko 20 proc. unijnego budżetu przeznaczonego na politykę spójności. Wysokością alokacji dostępnej na lata 2007-2013 przewyższamy tym samym państwa znacznie bardziej doświadczone we wdrażaniu polityki spójności takie jak Włochy, Hiszpania czy Niemcy.

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko z alokacją w wysokości 27,9 mld euro to największy program w historii Unii Europejskiej, natomiast Program Operacyjny Kapitał Ludzki jest największym programem w obszarze Europejskiego Funduszu Społecznego.

Z tych właśnie względów Komisja Europejska przykładała wielką uwagę do prowadzonych negocjacji. Ich sukces, przekładający się na efekty wdrażania programów operacyjnych w Polsce, będzie bowiem rzutować w przyszłości na wyniki realizacji tej polityki i jej kształt w całej UE.

Zatwierdzenie przez Radę Ministrów Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007-2013 (NSRO) 9 listopada 2006 r. oraz programów operacyjnych w okresie listopad 2006 r. – marzec 2007 r. zakończyło proces ustalania kształtu dokumentów programowych po stronie polskiej. Umożliwiło to rozpoczęcie oficjalnych uzgodnień z Komisją Europejską zaproponowanych przez Polskę dokumentów.

Polska przekazała oficjalnie Komisji Europejskiej swoje NSRO w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu SFC 2007 7 grudnia 2006 r., jako ósmy z dwudziestu siedmiu krajów członkowskich. Warto jednak zaznaczyć, że wyprzedzające nas kraje należą do najmniejszych w Europie, mają do dyspozycji najmniej środków unijnych, więc i ich Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia są dokumentami znacznie mniejszymi. Na tempo przygotowania NSRO duży wpływ miały też konsultacje społeczne, na które w tak dużym kraju jak Polska należało poświęcić kilka miesięcy.

14 marca 2007 r. odbyło się jedyne oficjalne spotkanie negocjacyjne z Komisją Europejską dotyczące NSRO. Po uzgodnieniu dodatkowych uwag przekazanych przez KE w stosunku do poprawionej wersji NSRO, dokument został ponownie oficjalnie przekazany KE, która w 7 maja 2007 r. wydała decyzję zatwierdzającą najważniejsze elementy NSRO. Tym samym Polska znalazła się w pierwszej dziesiątce krajów członkowskich (7 miejsce razem z Cyprem, Hiszpanią i Węgrami), których NSRO zostały wynegocjowane i przyjęte przez Komisję Europejską. Pierwszymi krajami, których NSRO zostało zaakceptowane przez Komisję Europejską były: Malta - 20 grudnia 2006 r., Grecja - 28 marca 2007 r., Austria - 4 kwietnia 2007 r., Dania - 16 kwietnia 2007 r. i Litwa - 26 kwietnia 2007 r.

Negocjacje programów operacyjnych prowadzone były zgodnie z ustalonym z KE kalendarzem negocjacyjnym, który zakładał przeprowadzenie negocjacji wszystkich programów w dwóch turach, przy ograniczeniu, z uwagi na wielość programów, liczby oficjalnych spotkań negocjacyjnych do minimum i przenosząc dyskusję na poziom roboczych spotkań z przedstawicielami Komisji Europejskiej, co znacznie przyśpieszyło wyjaśnienie i rozwiązanie wielu problemów szczegółowych wskazanych w uwagach KE.

W odniesieniu do pewnych kwestii o charakterze horyzontalnym, dotyczących wszystkich programów operacyjnych (np. systemu instytucjonalnego, przepływów finansowych, wskaźników) zorganizowano oddzielne spotkanie z udziałem wszystkich instytucji zarządzających, co pozwoliło na lepsze skoordynowanie dyskusji nad problematycznymi kwestiami i przygotowanie jednolitego stanowiska strony polskiej wobec uwag KE.

Po konsultacjach wewnątrz KE, programy operacyjne zostały kolejny raz poprawione i wprowadzone do systemu informatycznego, jako oficjalne propozycje strony polskiej i oczekiwały na uzyskanie decyzji zatwierdzającej.

Pierwszą taką decyzję uzyskał 25 lipca 2007 r. Program Operacyjny Pomoc Techniczna. Polska tym samym znalazła się w wąskim gronie nowych państw członkowskich (wraz z Maltą i Rumunią), które uzyskały pierwsze decyzje akceptujące ich programy operacyjne. 26 czerwca 2007 r. KE wydała decyzję akceptującą maltański program na rzecz konkurencyjności (Investing in Competitiveness for a Better Quality of Life) natomiast pomiędzy 10 a 12 lipca 2007 r. Komisja zaakceptowała 5 programów dla Rumunii, m.in. w zakresie transportu, środowiska, konkurencyjności i pomocy technicznej.

Następnie, 6 września 2007 r. podczas XVII Forum Ekonomicznego w Krynicy podpisano postanowienia KE o akceptacji Regionalnych Programów Operacyjnych dla pierwszych pięciu regionalnych programów operacyjnych dla województw dolnośląskiego, małopolskiego, pomorskiego, śląskiego, wielkopolskiego. W odniesieniu do PO Kapitał Ludzki decyzja Komisji Europejskiej zatwierdzająca program została wydana dnia 27 września 2007 r. PO Kapitał Ludzki.

2 października 2007 r. podczas konferencji „Dobrze nam się układa – mamy programy”, która odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie, komisarz ds. polityki regionalnej Danuta Hübner podpisała decyzję Komisji Europejskiej akceptującą PO Innowacyjna Gospodarka, PO Rozwój Polski Wschodniej oraz kolejnych pięć regionalnych programów operacyjnych dla województw lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego, opolskiego i podkarpackiego.

Następnie, 11 października 2007 r. podczas Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast w Brukseli Komisja Europejska oficjalnie zatwierdziła kolejnych 5 programów operacyjnych dla województw: kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i zachodniopomorskiego.

7 grudnia 2007 r. komisarz ds. polityki regionalnej Danuta Hübner podpisała decyzję Komisji Europejskiej akceptującostatni polski program zarządzany na poziomie krajowym – PO Infrastruktura i Środowisko.

Przeprowadzenie negocjacji NSRO i programów operacyjnych wymagało od strony polskiej przede wszystkim dużego zaangażowania merytorycznego, ale także stanowiło poważne wyzwanie logistyczne, wymagające koordynacji działań wszystkich instytucji uczestniczących w tym procesie: Komisji Europejskiej, Ministerstwa Rozwoju Regionalnego oraz wszystkich instytucji pośredniczących programami operacyjnymi. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu ze strony pracowników instytucji zaangażowanych w proces negocjacji, zarówno po stronie KE jak i po stronie polskiej, negocjacje udało się przeprowadzić sprawnie i zgodnie z założonym harmonogramem.

W ramach pierwszej i drugiej tury negocjacji programów operacyjnych łącznie odbyły się 64 oficjalne spotkania negocjacyjne oraz około 30 spotkań na poziomie roboczym.

O złożoności procesu negocjacji świadczy także ilość uwag skierowanych w I turze przez KE do polskich programów operacyjnych, przekraczająca łącznie 2,6 tys. oraz fakt, iż w proces negocjacji ze strony polskiej zaangażowanych było ponad 450 osób.

Na stronie internetowej (DG REGIO) http://ec.europa.eu/regional_policy/  w zakładce: Zestawienie okresu programowania 2007-2013 znajdują się aktualne informacje na temat negocjacji dokumentów programowych we wszystkich państwach członkowskich.