W latach 2007-15 samorządy województw mają do odegrania wielką rolę związaną z wykorzystaniem funduszy unijnych. W ich rękach jest nie tylko 16,5 mld euro przeznaczonych na realizację programów regionalnych, ale również regionalny komponent Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki – czyli ponad 7 mld euro na rozwój rynku pracy.

22 czerwca zostały podpisane porozumienia w sprawie realizacji komponentu regionalnego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 pomiędzy Grażyną Gęsicką, Ministrem Rozwoju Regionalnego, pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej oraz samorządami województw, którym powierzone zostaną zadania Instytucji Pośredniczących.

Celem Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest realizacja działań, które przyczynią się do wzrostu zatrudnienia i spójności społecznej, podniesienia poziomu wykształcenia w społeczeństwie, a także zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw oraz poprawy jakości i dostępności usług szkoleniowo-doradczych. Program ten stanowi odpowiedź na wyzwania, jakie przed państwami członkowskimi stawia odnowiona Strategia Lizbońska. Wyzwania te to: uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji  i podejmowania pracy, rozwijanie wiedzy i innowacji dla wzrostu oraz tworzenie większej liczby trwałych miejsc pracy.

W ramach Programu wsparciem zostaną objęte następujące obszary: zatrudnienie, edukacja, integracja społeczna, rozwój potencjału adaptacyjnego pracowników i przedsiębiorstw, a także zagadnienia związane z rozwojem zasobów ludzkich na terenach wiejskich, budową sprawnej i skutecznej administracji publicznej wszystkich szczebli oraz promocją zdrowia zasobów pracy. Program Operacyjny Kapitał Ludzki będzie realizowany równolegle na poziomie centralnym i regionalnym. W ramach komponentu regionalnego środki zostaną przeznaczone na wsparcie dla osób i grup społecznych, natomiast w ramach komponentu centralnego środki zostaną przeznaczone przede wszystkim na wsparcie dla struktur i systemów, celem podniesienia efektywności ich funkcjonowania.

Na podstawie zawartych porozumień oraz zgodnie z ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju Instytucja Zarządzająca przekaże Instytucjom Pośredniczącym realizację zadań w zakresie wdrażania komponentu regionalnego PO Kapitał Ludzki, obejmującego 4 osie priorytetowe (od VI do IX):

a)  Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich,
b)  Priorytet VII  Promocja integracji społecznej,
c)  Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki,
d)  Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach.

Podpisanie porozumień między Ministrem Rozwoju Regionalnego a samorządami pełniącymi rolę Instytucji Pośredniczących to ważny krok w przygotowaniu systemu wdrażania Programu. Umowy precyzyjnie określą podział obowiązków między Instytucję Zarządzającą i Instytucje Pośredniczące, dzięki czemu będzie jasne, która instytucja za co odpowiada. Pozwoli to na zintensyfikowanie dalszych prac nad systemem wdrażania programu.

Podział zadań między Instytucję Zarządzającą i Instytucje Pośredniczące:
Instytucja Zarządzająca – Minister Rozwoju Regionalnego
Podstawową funkcję w systemie zarządzania poszczególnymi programami operacyjnymi pełnią Instytucje Zarządzające. Dla wszystkich programów krajowych są one umiejscowione w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego, a dla programów regionalnych – w urzędach marszałkowskich.

Do zadań Instytucji Zarządzającej należy m.in.:

• wypełnianie obowiązków wynikających z unijnych rozporządzeń, m.in. zapewnienie zgodności wyboru projektów z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz zasadami wspólnotowymi i krajowymi;
• weryfikacja realizacji projektów i poniesionych wydatków, dostarczanie Komisji informacji umożliwiających jej dokonanie oceny dużych projektów, opracowywanie i przedkładanie Komisji rocznych i końcowych sprawozdań z realizacji;
• przygotowanie szczegółowego opisu priorytetów programu operacyjnego;
• przygotowanie i przekazanie do zatwierdzenia Komitetowi Monitorującemu propozycji kryteriów wyboru projektów;
• określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego;
• określenie systemu realizacji programu operacyjnego.

Instytucje Pośredniczące
Instytucje Pośredniczące to te, do których Instytucja Zarządzająca deleguje część funkcji związanych z realizacją programu operacyjnego. Co ważne, dokonując takiej delegacji, Instytucja Zarządzająca zachowuje całkowitą odpowiedzialność za całość realizacji programu.

Delegacja odbywa się na drodze odpowiedniego porozumienia, określającego szczegółowo zakres zadań Instytucji Pośredniczącej oraz wynikające z niego prawa i obowiązki obu stron porozumienia.

W przypadku komponentu regionalnego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki funkcje instytucji pośredniczących pełnić będą samorządy województw.

Zadania Instytucji Pośredniczących określone w porozumieniu:

• dokonywanie, w oparciu o określone kryteria, wyboru projektów, które będą dofinansowane w ramach komponentu regionalnego,
• zawieranie umów z beneficjentami o dofinansowanie projektu lub wydawania decyzji o dofinansowanie projektu,
• rozpatrywanie protestów zgłaszanych przez beneficjentów,
• dokonywanie płatności na rzecz beneficjentów,
• weryfikacja i poświadczanie wydatków w ramach komponentu regionalnego,
• odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom,
• kontrola realizacji dofinansowanych projektów,
• monitorowanie postępów w realizacji komponentu regionalnego, w tym przygotowywanie prognoz wydatków w ramach komponentu regionalnego,
• prowadzenie ewaluacji w oparciu o sporządzane przez nią okresowe Plany działań ewaluacyjnych,
• zapewnienie realizacji projektów innowacyjnych i ponadnarodowych do wysokości 5% kwoty środków publicznych przeznaczonych na realizację komponentu regionalnego,
• prowadzenie działań informacyjnych i promocyjnych, zgodnie z Planem Komunikacji Programu,
• osiąganie celów komponentu regionalnego określonych w szczegółowym opisie priorytetów Programu w formie wskaźników rezultatu i produktu.

Zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz na podstawie Porozumień, Instytucje Pośredniczące mają możliwość przekazywania części zadań do Instytucji Pośredniczących II stopnia.

Porozumienia określają także środki finansowe przeznaczone na realizację projektów w ramach komponentu regionalnego POKL. Zgodnie z zaakceptowanymi przez Komisję Europejską Narodowymi Strategicznymi Ramami Odniesienia (Narodową Strategią Spójności) na realizację Programu zostanie przeznaczonych 11 420 207 tys. euro, w tym z funduszy Unii Europejskiej (całość środków Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce) – 9 707 176 tys. euro, a ze środków krajowych – 1 713 031 tys. euro.

Na realizację komponentu regionalnego przeznaczono ok. 62 proc. wszystkich środków alokowanych na program, tj. kwotę 7 101 740 tys. euro. Kwota na komponent centralny wynosi 3 861 658 tys. euro i obejmuje ok. 34% całości środków na PO KL. Pozostałe 4 proc., tj. 456 808 282 euro to środki przeznaczone na pomoc techniczną.