24 kwietnia 2007 r. Rada Ministrów zaakceptowała Program Międzynarodowej Współpracy Regionu Morza Bałtyckiego 2007-2013 wraz z analizą oddziaływania na środowisko oraz analizą ex-ante. Program obejmuje 11 państw regionu Morza Bałtyckiego – Norwegię, Szwecję, Finlandię, Danię, północne Niemcy, Polskę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię oraz część Rosji.
Głównym zadaniem programu jest zacieśnienie współpracy terytorialnej pomiędzy jedenastoma krajami położonymi w regionie Morza Bałtyckiego. Chodzi m.in. o zwiększenie konkurencyjności regionu, dążenie do zrównoważonego rozwoju gospodarczego oraz działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Jednym z założeń jest eliminowanie istniejącego podziału na zachodnią i wschodnią część regionu Morza Bałtyckiego oraz zwiększenie współpracy z Rosją i Białorusią.
Program przewiduje:
- upowszechnianie innowacji gospodarczych oraz przeprowadzania transferu technologii i wiedzy pomiędzy państwami
- promocja i przygotowanie wspólnych rozwiązań transportowych
- zmniejszenie ilości zanieczyszczeń i ochrona środowiska naturalnego
- zwiększenie bezpieczeństwa na morzu
- promowanie atrakcyjnych miast i regionów, rozwój obszarów wiejskich, troska o rozwój kulturowy
Organem odpowiedzialnym za realizację programu będzie Komitet Monitorujący składający się z przedstawicieli 11 krajów uczestniczących w programie dokonujący wyboru projektów do współfinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Dla programu powołane zostały Instytucja Zarządzająca, odpowiadająca za zarządzanie programem, Instytucja Certyfikująca, przekazująca środki do Partnerów Wiodących w projektach oraz Instytucja Audytowa, odpowiedzialna za kontrolę systemu. W każdym państwie zostanie powołany podkomitet krajowy, w którym znajdą się reprezentanci władz regionalnych i lokalnych, partnerów gospodarczych i społecznych oraz organizacji pozarządowych, w tym ekologicznych. Zadaniem komitetów będzie m.in. doradztwo delegacjom krajowym państw reprezentowanych w Komitecie Monitorującym, a także doradzanie oraz rozpowszechnianie informacji o programie oraz pomoc w opracowywaniu przedsięwzięć krajowych.
Na realizację programu Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego zapewni ok. 208 mln euro. Norwegia udostępni 6 mln euro ze środków krajowych. Dla Rosji i Białorusi Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa przeznaczy około 23 mln euro. Z pomocy będą mogły skorzystać władze krajowe i samorządowe, instytucje badawcze, szkoleniowe, rozwoju biznesu oraz inne organizacje typu non-profit. Podmioty prywatne będą mogły działać jako partnerzy dodatkowi z własnymi funduszami.
Siłą napędową rozwoju społeczno-gospodarczego państw regionu Morza Bałtyckiego są małe i średnie przedsiębiorstwa, które zapewniają ok. 70 proc. wszystkich miejsc pracy. W regionie znajdują się zarówno obszary zaliczane do najbogatszych, jak i do najbiedniejszych w Europie. Bardzo często obszary te sąsiadują bezpośrednio ze sobą. Rozbieżności dotyczące dysproporcji w poziomie rozwoju gospodarczego przebiegają wzdłuż tzw. linii żelaznej kurtyny. Największe różnice występują na granicy między Finlandią, Norwegią a Rosją oraz między byłymi Niemcami Zachodnimi a nowymi landami.
Atutami regionu państw Morza Bałtyckiego są: wysoki poziom wykształcenia kadr, duże nakłady na działalność badawczo-rozwojową, istnienie kilku wiodących ośrodków naukowych i technologicznych oraz gęsta morska sieć komunikacyjna. W ostatnim czasie, zwłaszcza po rozszerzeniu Unii Europejskiej, współpraca międzynarodowa oraz współdziałanie regionów i samorządów lokalnych w rejonie Morza Bałtyckiego rozwijała się intensywnie, przynosząc wymierne efekty. Jednak region ten potrzebuje nadal większego zaawansowania procesów integracji i działań na rzecz uzyskania silniejszej pozycji konkurencyjnej w Europie.