– Program ZPORR odniósł ogromny sukces. W różnych obszarach zrealizowanych zostało ponad 13 tysięcy projektów a do beneficjentów trafiło już prawie 82 proc. środków, co oznacza, że pieniędzy z tego programu na pewno nie stracimy. Nie należy jednak zapominać, że przed nami jeszcze dużo pracy związanej z przygotowaniem do zamknięcia pomocy – powiedziała minister rozwoju regionalnego Elżbieta Bieńkowska podczas konferencji „Przygotowanie do zamknięcia ZPORR 2004-2006”. Spotkanie odbyło się 15 kwietnia w Pałacu Kazimierzowskim na Uniwersytecie Warszawskim.

– ZPORR to największy program z perspektywy 2004-2006 realizowany w Polsce. Chociaż rozpoczęliśmy już wdrażanie działań z nowej perspektywy, to czeka nas jeszcze dużo pracy związanej z zakończeniem programów z poprzedniego okresu – podkreśliła minister Elżbieta Bieńkowska.

– Źródłem sukcesu ZPORR jest duży wysiłek nie tylko Instytucji Zarządzającej programem, ale również samorządów, Urzędów Wojewódzkich oraz samych beneficjentów. Wszystkim należy się wielkie uznanie i gratulacje – podziękował wiceminister Krzysztof Hetman. – Liczymy, że doświadczenie, które zdobyliśmy będzie procentować w kolejnym okresie programowania 2007-2013 – dodała minister rozwoju regionalnego. – Chociaż wszystkie środki ze ZPORR są już zakontraktowane i wydawałoby się, że prace w programie zostały zakończone, to czeka nas jeszcze jedno niezwykle poważne wyzwanie. Musimy przygotować program do zamknięcia pomocy a tym samym przetrzeć szlaki dla innych programów z perspektywy 2004-2006, które podobnie jak ZPORR dobiegają końca – zaznaczył wiceminister Krzysztof Hetman. Od prawidłowości przygotowania procedur, opracowania niezbędnych przy zamykaniu pomocy dokumentów oraz terminowości dokonywania ostatnich płatności zależeć będzie ostateczna ocena realizacji ZPORR. – Dla nas jest również bardzo istotne, jakie za kilka lat będą rezultaty zainwestowanych obecnie środków z programu – dodała minister Bieńkowska.

Podczas konferencji Ewa Wnukowska, Dyrektor Departamentu Wdrażania Programów Rozwoju Regionalnego przedstawiła stan realizacji ZPORR wg danych na dzień 31 marca 2008 r. Wszystkie środki z programu są zakontraktowane – z prawie 3 proc. nadkontraktacją. Do beneficjentów trafiło zaś już 9,07 mld zł, czyli niemal 82 proc. alokacji dla programu. Najwyższe płatności odnotowano w Priorytecie III Rozwój lokalny – prawie 92 proc., najniższe zaś w Priorytecie II Wzmocnienie rozwoju zasobów ludzkich w regionach – 62 proc. Do niezaprzeczalnych efektów programu ZPORR należy również zaliczyć doświadczenie jakie samorządy zdobyły podczas jego realizacji.

Obecnie, kiedy wszystkie środki zostały już rozdysponowane najważniejsze jest prawidłowe rozliczenie i zamknięcie programu. Dla każdego programu operacyjnego państwo członkowskie musi przedstawić Komisji Europejskiej trzy „dokumenty zamknięcia”: potwierdzoną deklarację końcowych wydatków (włącznie z wnioskiem o płatność końcową), sprawozdanie końcowe oraz deklarację zamknięcia pomocy. W przypadku ZPORR ostatecznym terminem na przekazanie do KE wszystkich dokumentów zamknięcia pomocy jest 31 lipca 2010 r. – Dla beneficjentów oznacza to, że wnioski o płatność końcową powinny zostać złożone do końca czerwca 2008 roku, w wyjątkowych przypadkach za zgodą Instytucji Zarządzającej będzie to koniec grudnia lub dla projektów w których występuje pomoc publiczna, ostateczny termin stanowi 30 kwietnia 2009 r. – zaznaczył wiceminister Krzysztof Hetman. Kolejny krok należy do Instytucji Zarządzającej ZPORR, która do 17 września 2009 r. musi przedstawić sprawozdanie końcowe z realizacji programu. Następnie do Instytucji Płatniczej przekazany zostanie wniosek o wypłatę salda końcowego oraz deklaracja wydatków końcowych. Ostatni z dokumentów (deklaracja zamknięcia pomocy) przygotowany będzie przez Departament Certyfikacji i Poświadczeń Środków z UE w Ministerstwie Finansów.

Polska nie ma doświadczeń w zamykaniu programów finansowanych przez Unię Europejską. Warto zatem czerpać wiedzę na temat tego zagadnienia z innych krajów członkowskich, które ten proces mają już za sobą. Podczas konferencji o swoich doświadczeniach związanych z przygotowywaniem do zakończenia programów z perspektywy 1994-1999 oraz 2000-2006 opowiedzieli eksperci z Walii oraz Niemiec – Sheila Maxwell z Walijskiego Biura Funduszy Europejskich oraz Christian Debach z Instytucji Certyfikującej dla Środków Unijnych w Ministerstwie Finansów landu Badenia-Wirtembergia. O tym jak bardzo skomplikowany jest proces zamykania pomocy świadczyć może fakt, że w ich krajach część programów perspektywy finansowej 1994-1999 nie została jeszcze definitywnie zakończona.

Czas na przekazanie dokumentów zamknięcia pomocy to wprawdzie połowa 2010 roku, ale z doświadczeń innych krajów członkowskich wynika, że procedura ta może się wydłużyć. – Dlatego niezwykle istotna jest również archiwizacja dokumentów przez beneficjentów. Wszelkie faktury, poświadczenia wydatków powinny być w razie kontroli przechowywane w celu umożliwienia dokonania niezbędnych kontroli. Termin przechowywania został wstępnie ustalony na 31 grudnia 2013 roku, ale należy się liczyć z koniecznością jego przedłużenia – przypomniała na zakończenie dyrektor Ewa Wnukowska.

Podczas konferencji minister Elżbieta Bieńkowska wręczyła również nagrody laureatom konkursu na najlepszą pracę magisterską o ZPORR. Pierwsze miejsce w konkursie zajął Szymon Antczak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, drugie Beata Tolzdrof z Politechniki Białostockiej a na trzecim miejscu znalazła się Monika Witt z  Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pełna lista laureatów znajduje się TUTAJ

Konferencja nieprzypadkowo odbyła się na terenie kampusu warszawskiej uczelni, warto bowiem wspomnieć, że Uniwersytet Warszawski zrealizował z programu ZPORR 9 projektów o łącznej kwocie dofinansowania ze środków unijnych ponad 34,2 mln złotych.

Pobierz prezentacje z konferencji:
Christian Debach, Kontorla Finansowa. Zamknięcie programów współfinansowanych ze środków pochodzących z UE 
Ewa Wnukowska, Przygotowania do zamknięcia ZPORR 
Ewa Wnukowska, Stan wdrażania ZPORR 
Konstancja Piątkowska, Przygotowania do zamknięcia pomocy z funduszy strukturalnych na lata 2004-2006 w świetle regulacji wspólnotowych 
Sheila Maxwell, Przygotowania do zamknięcia pomocy 2000-2006 w Walii 
Departament Certyfikacji i Poświadczeń Środków z Unii Europejskiej, Ministerstwo Finansów, Procedury audytu zamknięcia pomocy 2000-2006