Badanie ankietowe (Questionnaire survey)
Technika badawcza stosowana w badaniach społecznych wykorzystująca ankietę. Kwestionariusz ankiety zawiera zwykle pytania, na które respondent odpowiada wybierając jedną lub kilka z przygotowanych alternatyw. Może zawierać również tzw. "pytania otwarte", w których zadaniem odpowiadającego jest samodzielne sformułowanie odpowiedzi na określony temat.

Beneficjent (Beneficiary)
Osoba lub organizacja bezpośrednio objęta działaniami interwencji w sposób zamierzony lub niezamierzony. Beneficjenci otrzymują wsparcie, usługi i informacje oraz korzystają z udogodnień utworzonych dzięki interwencji (np. rodzina korzysta z linii telefonicznej ulepszonej dzięki działaniom podejmowanym przy udziale środków publicznych; firma otrzymuje pomoc materiałną lub merytoryczną). Niektórzy mogą być beneficjentami bez konieczności przynależenia do grupy docelowej. Podobnie, grupa kwalifikująca się niekoniecznie musi składać się wyłącznie z beneficjentów. Termin „adresat” był używany w zbiorze MEANS, ponieważ termin „beneficjent” kojarzony jest w większości z efektem pozytywnym, co może być mylące kiedy ewaluacja wykaże negatywne wpływy na beneficjentów bezpośrednich.(OECD: Osoby indywidualne, grupy lub organizacje, które mogą być grupą docelową i które korzystają bezpośrednio lub pośrednio z interwencji.)

Beneficjent pośredni (Indirect beneficiary)
Osoba, grupa osób lub organizacja, na które interwencja nie ma bezpośredniego wpływu, a jedynie wpływ poprzez beneficjentów bezpośrednich (np. firmy, które używały sieci transferu technologii założonych dzięki interwencji publicznej). Efekty pośrednie wytwarzane są w krótkim lub średnim czasie, i mogą być zarówno pozytywne i negatywne. Uzasadnieniem przeprowadzenia interwencji jest wytwarzanie pozytywnych zmian dla wszystkich pośrednich i bezpośrednich beneficjentów.

D

Dane pierwotne (Primary data)
Dane zebrane bezpośrednio na przykład za pomocą ankiet przeprowadzanych na osobach objętych interwencją przez osoby dokonujące ewaluacji. Odgrywają znaczącą rolę w poznawczym aspekcie ewaluacji.

Dane wtórne (Secondary data)
Istniejące informacje zebrane i zinterpretowane przez oceniającego. Dane wtórne pochodzą z systemu monitorowania, od instytucji statystycznych i czerpane są z byłych badań i ewaluacji.

Działanie (Measure)
W gospodarczej i społecznej polityce UE jest to podstawowa jednostka zarządzania programem składająca się z grupy podobnych projektów i dysponująca ściśle określonym budżetem. Każde działanie ma swój aparat zarządzania. Działania składają się z projektów. Wiele działań jest wdrażanych za pomocą naboru wniosków i późniejszej kwalifikacji.

E

Efekt bezpośredni (Direct effect)
Wpływ interwencji publicznej jedynie na beneficjentów bezpośrednich, z wykluczeniem wszelkich oddziaływań na inne grupy. Na przykład: wsparcie inwestycji ma bezpośredni wpływ na firmy, którym udzielana jest pomoc (koszty produkcji lub jej wydajność, tworzenie i utrzymanie miejsc pracy). Nowa infrastruktura ma bezpośredni wpływ na ludzi i przedsiębiorstwa, które jej używają.

Efekt dźwigni (Leverage effect)
Efekt występujący kiedy interwencja publiczna skłania beneficjentów bezpośrednich do wydatków prywatnych na cele interwencji. W przypadkach gdzie interwencja publiczna wspiera inwestycje prywatne, efekty dźwigni są proporcjonalne do wielkości wydatków prywatnych beneficjentów. Efektów dźwigni nie należny mylić z efektami dodatkowymi (patrz efekty netto). Nie odnoszą się również do zasady dodatkowości, która stosowana jest w społecznej i gospodarczej polityce spójności UE (patrz  zasada dodatkowości)

Efekt netto (Net effect)
Efekt przypisany tylko i wyłącznie interwencji publicznej, w przeciwieństwie do efektów brutto. Aby ocenić efekty netto oparte na efektach brutto, konieczne jest odjęcie zmian, które zaszłyby również bez interwencji publicznej, i które nie są jej przypisane, jako że przyczyniły się do nich czynniki zakłócające (sytuacja sprzeczności faktów). Przykład: liczba zatrudnionych w firmie objętej pomocą wydaje się być stabilna (zmiana lub efekt brutto równy zero). Jednakże, szacuje się, że w przypadku braku pomocy, firma zwolniłaby 400 pracowników (sytuacja sprzeczności faktów). Tym samym utrzymano 400 miejsc pracy (efekt netto).

Efekt pośredni (Indirect effect)
Efekt interwencji publicznej widoczny w gospodarce, społeczeństwie lub środowisku, nie związany z bezpośrednimi beneficjentami tej interwencji. Pośrednie „wewnętrzne” efekty, które są związane z  relacjami na rynku (np. efekt, który dotyczy dostawców lub pracowników firm objętych pomocą) odróżnia się od efektów zewnętrznych, które są związane z mechanizmami pozarynkowymi (np. nadmierny hałas)

Efekt przeniesienia (Displacement effect)
Efekt uzyskany na obszarze kwalifikującym się do udzielenia pomocy kosztem innego obszaru. Efekt przemieszczenia może być zamierzony (np. przeniesienie placówek administracji publicznej ze stolicy na obszar gospodarczo „zacofany”) lub niezamierzony (np. 10% stworzonych dzięki programowi rozwoju regionalnego miejsc pracy przyczyniło się do zniknięcia miejsc pracy na innych kwalifikujących się obszarach, gdyż firma (dzięki programowi) przeniosła swoją siedzibę z centrum na obrzeża miasta). W przypadku efektu niezamierzonego, aby uzyskać efekt netto interwencji, należy odjąć efekt przeniesienia od efektów brutto. Termin efekt przeniesienia używany jest także czasem w odniesieniu do efektów  wpływu interwencji na beneficjenta będącego na utrzymaniu innego beneficjenta na tym samym obszarze.

Efekt sybstytucji (Substitution effect)
Efekt uzyskany na korzyść beneficjentów bezpośrednich, ale kosztem osoby lub organizacji nie kwalifikującej się do uzyskania wsparcia. Przykład: osoba długo bezrobotna od długiego czasu uzyskała zatrudnienie dzięki interwencji. W rzeczywistości, otrzymała to stanowisko dzięki przejściu na emeryturę dotychczasowego pracownika.  Jeśli celem interwencji byłoby rozdzielenie miejsc pracy wśród bezrobotnych, można uznać ten efekt za pozytywny. Ewaluacja określa w odniesieniu celów interwencji, czy efekt zastępstwa można uznać za pozytywny. Jeśli nie jest pozytywny, należy go odjąć od efektów brutto.

Efekt zdarzenia występującego niezależnie (Deadweight)
Zmiana następująca po przeprowadzeniu interwencji publicznej zaobserwowana wśród beneficjentów bezpośrednich lub identyfikowana przez pośrednich adresatów interwencji, która miałaby miejsce nawet bez interwencji. Na przykład, rolnik otrzymał wsparcie na budowę gospodarstwa agroturystycznego. W badaniu stwierdził, że udzielone wsparcie umożliwiło mu stworzenie lepszych warunków, ale że byłby w stanie wybudować gospodarstwo nawet bez tej pomocy. W tej sytuacji mówimy o efekcie zdarzenia występującego niezależnie, jako że budowa gospodarstwa nie była uwarunkowana udzieleniem pomocy. By oszacować efekt zdarzenia występującego niezależnie, zwykle konieczne jest przeprowadzenie badań/ankiet wśród beneficjentów bezpośrednich w miarę możliwości porównując ich sytuację z analizą sytuacji osób nie uczestniczących w pomocy.

Ewaluacja (Evaluation)
Osąd (ocena) wartości interwencji publicznej dokonany przy uwzględnieniu odpowiednich kryteriów (skuteczności, efektywności, użyteczności, trafności i trwałości) i standardów. Osąd dotyczy zwykle potrzeb, jakie muszą być zaspokojone w wyniku interwencji oraz osiągniętych efektów. Ewaluacja oparta jest na specjalnie w tym celu zebranych i zinterpretowanych informacjach za pomocą
odpowiedniej metodologii.

Ewaluacja bieżąca/uzupełniająca (On-Going Evaluation)
Może być prowadzona przez cały okres realizacji interwencji. Umożliwia korygowanie interwencji w trakcie jej trwania poprzez wsparcie procesu zarządzania. Poddaje analizie pierwsze efekty interwencji oraz ewentualne problemy, słabości strukturalne lub zmiany w otoczeniu zewnętrznym.

Ewaluacja formatywnaFormative evaluation
Ewaluacja, której założeniem jest wsparcie uczestników programu tzn. : menedżerów i decydentów, aby pomóc im ulepszać ich decyzje i działania. Stosuje się ją głównie w interwencjach publicznych podczas ich wdrażania (ewaluacja bieżąca, okresowa). Skupia się głównie na procedurach wdrażania programu oraz ich skuteczności i trafności.(OECD: Ocena zmierzająca do poprawy wydajności, przeprowadzana głównie podczas fazy wdrażania projektu lub programu.)

Ewaluacja konkluzywna (Summative evaluation)
Ewaluacja przeprowadzana po wdrożeniu programu w celu oceny jego rezultatów i wpływów, sprawdzenie w jakim stopniu osiągnął cele, i czy był korzystny dla wszystkich grup i osób, którym miał przynieść korzyść.(OECD: Studia/badania przeprowadzone na końcu interwencji (lub fazy interwencji) celem określenia zakresu w jakim wyprodukowany został wynik. Ewaluacja konkluzywna ma za zadanie dostarczyć informacji o wartości programu.)

Ewaluacja końcowa (Ex post evaluation)
Ex-post – (ocena pełna) przeprowadzana po zakończeniu realizacji interwencji, podsumowuje i ocenia efekty oczekiwane (skuteczność) i nieoczekiwane (użyteczność), a także efektywność. Ma określić czynniki wpływające na sukces lub niepowodzenie interwencji, a także trwałość rezultatów i oddziaływania, dając tym samym asumpt do projektowania przyszłych interwencji lub/i korekty interwencji realizowanych.

Ewaluacja w połowie okresu realizacji (Mid-term evaluation)
Ewaluacja przeprowadzana w połowie okresu wdrażania programu. Ta ewaluacja poddaje krytyce pierwsze produkty i rezultaty, co pozwala ocenić jakość monitorowania i wdrażania. Pokazuje, w jaki sposób założenia przekładane są na działania i, w miejscu gdzie jest to konieczne, wskazuje de facto konieczność dokonania korekt. Przez porównanie z sytuacją początkową, pokazuje ewolucję kontekstu gospodarczego i społecznego oraz ocenia czy cele pozostają trafne. Bada czy polityka i priorytety innych władz publicznych pozostają spójne. Pomaga w przygotowaniu ewentualnych poprawek i zmian w programie oraz przedyskutowanie ich w przejrzysty sposób. W okresie 2007-2013 KE zrezygnowała z konieczności dokonywania ewaluacji mid-term.

Ewaluacja tematyczna (Thematic evaluation)
Ewaluacja, która analizuje poszczególny element w kontekście kilku działań wewnątrz jednego programu lub kilku programów wdrażanych w różnych krajach lub regionach. Ten element może odnosić się do oczekiwanych rezultatów (np. konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw) lub do pola działania interwencji (np. badania i rozwój).

Ewaluacja wewnętrzna (In-house evaluation)
Ocena przeprowadzana przez grupę ewaluatorów należących jednocześnie do administracji odpowiedzialnej za program. Ewaluacja wewnętrzna może być bardziej niezależna, jeśli grupa oceniająca nie pozostaje w relacji hierarchicznej z jednostkami wprowadzającymi interwencję. W innym przypadku byłaby to forma samoewaluacji.

Ewaluacja szacunkowa (Ex Ante evaluation)
Ocena przeprowadzana przed wdrożeniem interwencji, w trakcie jej projektowania. Pozawala ocenić trafność i spójność zamierzeń. Daje władzom publicznym informacje co do szans powodzenia programów, projektów czy działań oraz realistycznego oszacowania celów i wartości docelowych. Jest konieczną podstawą do monitorowania i dalszej ewaluacji.

Ewaluacja zewnętrzna (External evaluation)
Ewaluacja interwencji publicznej przeprowadzana przez osoby nie należące do administracji odpowiedzialnej za wdrażanie tej interwencji. Przykład: zespół składający się z prywatnych konsultantów, badaczy lub osób należących do organizacji publicznych nie związanych z instytucją odpowiedzialną za interwencję. Ewaluację zewnętrzną uważa się często za bardziej bezstronną i niezależną, a tym samym bardziej wiarygodną. W pewnych okolicznościach ewaluacja wewnętrzna wspomagana kulturą ewaluacji może być równie wiarygodna. Pojawiają się także ograniczenia w dotarciu do ewaluatorów zewnętrznych wystarczająco wiarygodnych, co powinno być zrównoważone przez ich kompetencje.(OECD: Ocena interwencji przeprowadzana przez osoby nie związane z darczyńcą lub organizacjami wdrażającymi.)

Ewaluator
Osoba lub grupa osób przeprowadzająca ewaluację, posiadająca zróżnicowane umiejętności i kompetencje, która zbiera i interpretuje dane wtórne, zbiera dane pierwotne, przeprowadza analizę i przygotowuje raport ewaluacji. Osoby dokonujące ewaluacji mogą pochodzić z zewnątrz lub pracować w jednostce, z której pochodzą zarządzający programem. Zespół przeprowadzający ewaluację może składać się z pojedynczej lub kilku organizacji (konsorcjum). W niektórych przypadkach ewaluatorem jest pojedyncza osoba, która przygotowuje raport ostateczny na bazie wniosków wydanych przez grupę ewaluacyjną.

G

Grupa kontrolna (Control group)
Grupa porównawcza składająca się z osób i organizacji, które w procesie przypadkowej selekcji zostały wyłączone z uczestnictwa w interwencji. Pomimo tego, grupa kontrolna jest pod każdym względem porównywalna z grupą uczestników. Jest ona również wystawiona na te same zmienne w kontekście społeczno-gospodarczym (czynniki zakłócające). Porównanie grupy uczestników i grupy kontrolnej wykazuje, że istnieje identyczny wpływ czynników zakłócających na obie grupy (pod warunkiem, że są one wystarczająco duże).

Grupa sterująca (Steering group)
Grupa, która kieruje procesem ewaluacji. Wspomaga i dostarcza informacji zwrotnej osobom dokonującym ewaluacji; jest zaangażowana w dialog w trakcie ewaluacji i tym samym może lepiej korzystać z jej rezultatów. Grupa sterująca może składać się z komisarza ewaluacji, menedżerów programu i decydentów, oraz kilku lub wszystkich osób zaangażowanych w interwencję. Grupa sterująca ewaluacją może mieć również w swoim składzie każdą osobę, która potencjalnie wykorzysta rekomendacje i informacje jakie wynikną z procesu ewaluacji, lub każdą osobę, która może skorzystać lub stracić w procesie trwania programu. Główne kategorie grup zainteresowanych to: władze współfinansujące, menedżerowie, operatorzy i grupy zaangażowane w ewaluację. Te osoby włączone w prace komitetu sterującego poprawiają trafność zadawanych pytań, a ich obecność czyni proces ewaluacji bardziej wiarygodnym.

K

Komplementarność (Complementarity)
Sytuacja, w której różne działania publiczne (lub kilka komponentów tego samego działania) przyczyniają się do osiągnięcia tego samego celu. Komplementarność może być funkcjonalna, jeśli cel jest funkcjonalny (np. rozwój sektora lub tworzenie sieci). Może być terytorialna, jeśli cel związany jest z terytorium. (np. zintegrowana polityka rozwoju regionalnego).

Kryterium (Criterion)
Pojęcia i cechy działania publicznego, na podstawie których dokonuje się ewaluacji. Na przykład: program motywacyjny na rzecz zatrudnienia może być oceniany w ramach „kosztu utworzenia miejsca pracy” lub „procentu wsparcia bezrobotnych pozostających bez pracy od dłuższego czasu”. Kryterium ewaluacji musi być jasno sprecyzowane, tzn. musi wyraźnie wskazywać, dlaczego działanie oceniane jest lepiej lub gorzej. Rodzaje kryteriów często używanych w ewaluacji to: skuteczność, efektywność, trafność, trwałość i użyteczność. Tym samym, kryteria ewaluacji mogą odnosić się do różnych wartości społecznych. Każde działanie jest zwykle oceniane za pomocą wielu kryteriów.

M

Meta-ewaluacja/ ewaluacja ewaluacji (Meta-evaluation)
Ocena innej ewaluacji lub serii ewaluacji. Metaewaluacja i systematyczne podsumowania ewaluacji podzielają założenie, że najbardziej wartościowe wnioski wyciągane są z więcej niż jednej ewaluacji. Metaewaluacja może skupiać się na rezultatach programu, na mechanizmach, które są czynnikiem napędowym różnych programów lub nawet na kontekstach programów – zwłaszcza jeśli obiekt badany jest jako studium przypadku. Rezultaty mogą być oceniane pod kątem możliwości ich uogólnienia i czasami trwałości.(OECD: Termin używany dla ewaluacji, których zadaniem jest zebranie doświadczeń z serii procesów ewaluacyjnych. Może również oznaczać ocenę ewaluacji, która osądza jej jakość lub/i wydajność osób jej dokonujących.)

Metoda delficka (Delphi Panel)
Procedura wielokrotnych i anonimowych konsultacji kilku ekspertów, której celem jest wyłonienie opinii i wyciągnięcie wspólnych wniosków. Metoda delficka może być stosowana w ewaluacji szacunkowej do szacowania potencjalnego wpływu działania i na późniejszym etapie do rozważenia wyników ewaluacji.

Monitorowanie (Monitoring)
Monitoring jest procesem ustawicznego zbierania i analizowania informacji dotyczących postępu rzeczowego i finansowego wdrażanej interwencji publicznej (projektu/programu). Monitoring programu służy zagwarantowaniu realizacji celów strategicznych i cząstkowych określonych w programie (monitoring rzeczowy) oraz pełnej absorpcji alokowanych środków (monitoring finansowy). Prawidłowy przebieg procesu monitorowania pozwala m.in. na bieżąco śledzić postęp finansowy programu, odpowiednio wcześnie reagować na występujące trudności i nieprawidłowości, przyczyniając się w konsekwencji do zapewnienia odpowiedniej jakości wdrażania.

O

Oddziaływanie (Impact)
Zespół konsekwencji dla beneficjentów bezpośrednich i pośrednich obserwowalny przez pewien czas  po zakończeniu interwencji. Niektóre rodzaje konsekwencji obserwuje się wśród beneficjentów bezpośrednich po kilku miesiącach a niektóre po dłuższym czasie (np. kondycja firm, którym udzielono wsparcia). W dziedzinie wsparcia rozwoju, wpływ interwencji odczuwalny po długim czasie zwykle odnosi się do rezultatów trwałych. Niektóre rodzaje wpływu pojawiają się pośrednio (np. obroty wygenerowane przez dostawców firm, którym udzielono wsparcia). Inne można zaobserwować na poziomie makroekonomicznym i makrospołecznym (np. poprawa obrazu wspieranego regionu); są to wpływy globalne. Wpływ może być pozytywny i negatywny, oczekiwany i nieoczekiwany.

Opis przedmiotu zamówienia - SIWZ (terms of reference)
Określa prace i plan, które muszą zostać wykonane przez grupę dokonującą ewaluacji. Zwykle obejmuje jej zakres, określa główne cele i pytania. Podsumowuje także dostępną wiedzę i wyznacza metodę ewaluacji, określa rozłożenie pracy i odpowiedzialność pomiędzy osobami uczestniczącymi w procesie ewaluacji. Ustala plan, a w miarę możliwości, również budżet. Określa kwalifikacje, jakie musi posiadać grupa dokonująca ewaluacji, a także kryteria wyboru tej grupy.(OECD: Dokument prezentujący cel i zakres ewaluacji, metody, które mają być użyte, standardy według których wynik ma być oceniony i przeprowadzona ma zostać analiza. Przedstawia również włożone środki i czas.)

P

Panel ekspertów (Expert panel)
Grupa robocza powołana do celów ewaluacji. Ekspertami są niezależni specjaliści w ocenianej dziedzinie. Mogą oni wspólnie wydawać osąd na temat wartości interwencji i jej efektów. Panel ekspertów ma za zadanie szybko i niedrogo sformułować syntetyczny osąd, który integruje najważniejsze informacje dostępne na temat programu oraz informacje oparte na innych doświadczeniach.

Partnerstwo (Partnership)
Sytuacja, w której dla realizacji określonego celu współpracują ze sobą dwie strony lub więcej. Celem nawiązywania takiej współpracy jest koordynacja zasobów partnerów w sposób bardziej ekonomiczny, skuteczny i wydajny.  W idealnej sytuacji, partnerzy powinni współpracować przez połączenie środków i działań, unikając nakładania się kompetencji, osiągając w ten sposób więcej, niż każdy z partnerów jest w stanie osiągnąć sam.

Podmioty zainteresowane (Stakeholders)
Jednostki, grupy lub organizacje zainteresowane ewaluowanym działaniem lub samą ewaluacją, w szczególności: władze podejmujące decyzje na temat interwencji i finansujące ją, menedżerowie, organizatorzy i inni zainteresowani. Ich udział w działaniu powinien być wzięty pod uwagę w ewaluacji. Mogą mieć oni również czysto prywatny interes, który nie jest prawnie częścią ewaluacji. Pojęcie stakeholder może być znacznie rozszerzone. Przykład: w przypadku działania, która wspomaga budowanie nowych hoteli,stronami zainteresowanymi mogą być władze przyznające fundusze/menedżerowie, przyszli hotelarze (beneficjenci bezpośredni), inni uczestnicy sektora turystycznego, hotelarze, dla których konkurencją stanie się nowobudowany hotel, organizacje ochrony środowiska, firmy budowlane.(OECD: Organizacje, grupy lub osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowane interwencją lub jej wynikami.)

Potencjał ewaluacyjny (Evaluation capacity)
Baza instytucjonalna, zasoby ludzkie, środki, umiejętności niezbędne do przeprowadzenia ewaluacji w administracji państwowej oraz poza nią (mówi się wtedy o potencjale zewnętrznym). Kompetencje i możliwości ewaluacji rozumiane są czasami w ujęciu kulturowym, jako odpowiadanie na pytania, otwarcie na krytykę, naukę z doświadczenia i zaangażowanie w użyciu wyników ewaluacji.

Produkt (Output)
Wszystko, co zostało sfinansowane i uzyskane za pieniądze przyznane na interwencję. Promotor projektu przystępuje do wytworzenia produktu jako efektu wsparcia. Produkty mogą przybrać formę: prac (np., budowa drogi, ponowne zagospodarowanie nieużywanych obszarów miejskich, stacja oczyszczania, zakwaterowanie dla turystów); usług niematerialnych (np. szkolenia, konsultacje, informacje). Warto pamiętać o rozróżnieniu pomiędzy produktami (tzn. ilością), rezultatami (tzn. zastosowaną wiedzą) i oddziaływaniem (np. firmami, które stały się bardziej konkurencyjne).

Projekt (Project)
Nie dająca się podzielić operacja, ograniczona pod względem planu, budżetu i celu.

Próba badawcza (Sample)
Część grupy wybrana do badania. W sensie statystycznym, słowo „populacja” odnosi się do wszystkich ludzi, projektów lub obiektów, które mogą być obserwowane, np.: wszystkie firmy lub osoby, którym udzielono wsparcia; wszystkie firmy w regionie, cała grupa docelowa. Jeśli próba jest reprezentatywna, jej wyniki mogą być uogólnione dla całej badanej populacji (wewnętrzne uwiarygodnienie rezultatów procesu ewaluacji) lub dla podobnych populacji (zewnętrzne uwiarygodnienie rezultatów procesu ewaluacji). Próba jest reprezentatywna, jeśli posiada to samo rozłożenie cech co populacja, z której została wzięta, oraz jeśli jest wystarczająco duża. Zwiększając rozmiar próby poprawia się statystyczne znaczenie jej wyników.

Punkt odniesienia (Benchmarking)
Standard jakościowy i ilościowy dla porównania wyników interwencji. Ustalony standard będzie często najlepszy w tej samej lub zbliżonej dziedzinie interwencji. Porównanie jest ułatwione jeśli, na poziomie narodowym lub regionalnym, dostępna jest porównywalna informacja na temat dobrych i gorszych praktyk. Termin „porównanie” używany jest również w odniesieniu do warunków kontekstowych pomiędzy terytoriami.(OECD: Punkt odniesienia lub standard, według którego można ocenić wynik lub osiągnięcie. Odnosi się do ostatnich osiągnięć porównywalnej organizacji, lub do przykładowych osiągnięć, które można samemu wywnioskować.)

Pytanie ewaluacyjne (Evaluation question)
Pytanie, na które muszą odpowiedzieć osoby dokonujące ewaluacji. To pytanie zwykle zadawane jest przez osobę zlecającą ewaluację w imieniu głównych zaangażowanych osób takich jak: zarządzający programem, osoby odpowiedzialne za politykę, parlamentarzyści lub obywatele. Pytania w ewaluacji mają trzy wymiary: opisowy (co się wydarzyło?), przyczynowy (jak dalece, to co się wydarzyło jest w rzeczywistości efektem interwencji?) i normatywny (czy efekt jest satysfakcjonujący?). Ewaluacja zawiera zwykle kilka pytań kluczowych. Czasami, jeśli nie są one jasno zadane lub jeśli niejasna jest logika programu oraz jeśli należy wyjaśnić potrzeby, pytania w ewaluacji są powtórzone w raporcie początkowym dla pewności, że zostały właściwie ukierunkowane.

R

Rezultat (Outcome)
Bezpośrednie i natychmiastowe efekty projektu/programu dla bezpośrednich beneficjentów pomocy

Rozwój zrównoważony (Sustainable development)
Wzrost aktywności gospodarczej odbywający się z poszanowaniem środowiska naturalnego oraz zakładający racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych.

S

Samoewaluacja (Self-evaluation)
Ewaluacja interwencji publicznej przez grupy, organizacje lub społeczności, które uczestniczą bezpośrednio w jej wdrażaniu. Jest zwykle uzupełnieniem innych form ewaluacji eksperckiej lub zewnętrznej. Jej celem jest ocena wybranych aspektów realizacji projektu dla podniesienia efektywności działań, jakości współpracy, zarządzania, itp.(OECD: Ewaluacja dokonana przez osoby zajmujące się planowaniem i wdrażaniem interwencji.)

Skuteczność (Effectiveness)
Stopień osiągnięcia celówi oczekiwanych rezultatów interwencji.(OECD: Stopień, w jakim osiągnięto cele interwencji lub w jakim planuje się je osiągnąć. Skuteczność używana jest także jako łączna miara zasług lub wartości działalności.)

Spójność gospodarcza i społeczna (Economic and social cohesion)
Jeden z głównych celów polityki UE. Oznacza dążenie do redukcji różnic pomiędzy regionami, kategoriami terytorialnymi (np. miejski/rolniczy) lub grupami społecznymi z punktu widzenia poziomu ich rozwoju gospodarczego, integracji społecznej, różnic w dochodach, jakości życia oraz zróżnicowanych możliwości dostępu do zasobów społeczno-ekonomicznych, w tym zatrudnienia.  Spójność społeczna narzuca pewien poziom integracji i solidarności społecznej, która zbliża społeczeństwa i mniejsze społeczności.

Spójność wewnętrzna (Internal coherence)
Zgodność pomiędzy różnymi celami tej samej interwencji. Spójność wewnętrzna zakłada istnienie hierarchii celów, w której cele niższego rzędu wynikają w sposób logiczny z celów wyższego rzędu.

Spójność zewnętrzna (External coherence)
Powiązanie pomiędzy celami interwencji i celami innych interwencji publicznych, które z nią współdziałają. Jeśli polityka narodowa i program społeczno-gospodarczy Unii Europejskiej wdrażane są w sposób uzupełniający się na tym samym obszarze i ich celem jest na przykład rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, możemy mówić o spójności zewnętrznej.

Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko SEA (strategic environmental assessment) 
Zaliczana do rodziny badań ewaluacyjnych szczególnego rodzaju, oceniających potencjalny wpływ realizacji programów, projektów czy działań na środowisko naturalne. Zapobiega przygotowaniu i wdrażaniu nieodpowiednich programów i projektów oraz pomaga w identyfikacji i ocenie alternatyw projektu i identyfikacji efektów narastających. Ocena strategiczno-środowiskowa zawiera dwa główne typy oceny: sektorową ocenę strategiczno-środowiskową (stosowaną kiedy wiele projektów dotyczy tego samego sektora) i regionalną ocenę strategiczno-środowiskową (stosowaną jeśli planowany jest szeroki rozwój gospodarczy wewnątrz jednego regionu).

Studium przypadku (Case study)
Pogłębiona, całościowa analiza jednego programu lub projektu, której wyniki przedstawiane są w formie opisowej. Studium przypadku jest odpowiednim narzędziem do indukcyjnej analizy wpływu interwencji, a w szczególności analizy interwencji innowacyjnych, dla których nie ma wstępnej teorii wyjaśniającej. Przeprowadzenie serii studiów przypadku może doprowadzić do powstania teorii wyjaśniającej warunki efektywności określonego rodzaju interwencji.

Subsydiarność, pomocniczość (Subsidiarity)
Zasada, zgodnie z którą władze krajowe lub instytucje międzynarodowe udzielają wsparcia beneficjentom, np. władzom samorządowym. Zgodnie z tą zasadą wsparcie udzielane jest, kiedy cele zamierzonego działania nie mogą zostać w sposób wystarczający zrealizowane przez podmiot otrzymujący wsparcie, mogą zaś, z racji zakresu lub skutków zamierzonego działania, zostać lepiej zrealizowane dzięki pomocy instytucji udzielającej wsparcia. W kontekście europejskim, subsydiarność oznacza, że Wspólnota działa w tych przypadkach gdzie cel może być osiągnięty lepiej na poziomie europejskim niż na poziomie kraju członkowskiego.

T

Technika Focus Group (Focus Group)
Technika przeprowadzania badań jakościowych oparta na dyskusji w małej grupie prowadzonej przez moderatora według ustalonego wcześniej scenariusza.

Trafność - celu/celów(Relevance)
Odpowiedniość założonych celów interwencji, pod kątem problemów społeczno-gospodarczych, które interwencja ma rozwiązać.(OECD: Zasięg, w jakim cele interwencji pozostają w zgodzie z wymaganiami beneficjentów, potrzebami kraju, priorytetami globalnymi i polityką. Kwestia stosowności bada czy cele interwencji są nadal odpowiednie w zmienionych okolicznościach.

Trwałość (Sustainability)
Zdolność efektów interwencji do trwania przez długi okres.(OECD: Ciągłość korzyści płynących z interwencji, po zakończeniu głównych działań wspierających rozwój).

U

Użyteczność (Utility)
Sytuacja, w której produkty,rezultaty i oddziaływania interwencji koresponduje z potrzebami społeczeństwa i problemami społeczno-gospodarczymi, które mają być rozwiązane.

W

Wartość bazowa (Baseline)
Kontekst gospodarczy, społeczny lub środowiskowy w danym czasie (zwykle na początku interwencji), wedle którego mierzone będą zmiany. Podstawowa sytuacja jest opisana przez wskaźniki kontekstu, które opisują gospodarkę, kontekst społeczno – ekonomiczny, etc. (OECD: Studium punktu odniesienia jest analizą opisującą sytuację sprzed interwencji rozwojowej, na tle której można dokonać oceny lub porównania)

Wdrażanie (Implementation)
Proces niezbędny do uzyskania oczekiwanych produktów. W kontekście programów społeczno-gospodarczych Unii Europejskiej, wdrożenie zawiera wszystkie lub część następujących zadań: uruchomienie lub dystrybucja środków, przydzielenie funkcji zarządczych, wybór promotorów projektów drogą zamówień publicznych, a w końcu wybór i finansowanie projektów. Aby monitorować i ulepszać wdrażanie, zakłada się komitet monitorujący, wprowadza system monitorowania informacji, przeprowadza audyty i oceny.

Wkład (Input)
Środki finansowe, ludzkie, materialne, organizacyjne lub regulacyjne uruchamiane do celów wdrażania interwencji

Wskaźnik (Indicator)
Cecha lub atrybut, który może być zmierzony w celu ocenienia interwencji w kategoriach wyników lub oddziaływania. Informacja dostarczona przez wskaźnik jest miarą faktów lub opinii (np. procent przedsięwzięć w regionie, którym udzielono wsparcia, odsetek przeszkolonych osób zadowolonych ze zdobytych nowych kwalifikacji). Wskaźnik musi przekazywać proste informacje w sposób zrozumiały zarówno dla autora informacji jak i dla adresata. Musi pomagać zarządzającym interwencją publiczną w komunikacji, negocjacjach i podejmowaniu decyzji. Do tego celu, powinien być połączony z kryterium sukcesu interwencji. Powinien odzwierciedlać możliwie jak najprecyzyjniej czy jego celem jest pomiar (uwiarygodnienie konstrukcji). Wskaźnik i jego jednostka miary muszą odznaczać się wrażliwością, tzn. mierzona ilość musi się znacząco różnić, jeśli następuje zmiana w zmiennej, która jest mierzona. Wskaźniki mogą być specjalnie tworzone przez grupę oceniającą i obliczane za pomocą danych statystycznych. Są one często zapożyczane z systemu monitorującego lub statystyk. Wskaźnik może być podstawowy lub pochodzić od wielu innych wskaźników w formie współczynników lub indeksów.(OECD: Czynnik ilościowy, jakościowy lub zmienna, za pomocą której można zmierzyć osiągnięcie, odzwierciedlić zmiany dokonane przez interwencję lub wspomóc ocenę efektywności rozwoju.)

Wywiad indywidualny (Individual interview)
Technika używana w zdobywaniu danych i opinii ludzi, których dotyczy lub może dotyczyć interwencja, jej kontekst, wdrażanie lub efekty. Istnieje wiele typów wywiadu indywidualnego, włączając rozmowy nieformalne, wywiady częściowo standaryzowane  lub standaryzowane, które przypominają ankietę.

Z

Zakres ewaluacji (Scope of evaluation)
Definicja obiektu ewaluacji. Zakres ewaluacji jest zwykle definiowany pod przynajmniej czterema względami: operacyjnym (wszystkie lub część domen interwencji, jedna lub kilka powiązanych polityk), instytucjonalnym (wszystkie osoby zarządzające lub część), czasowym (okres brany pod uwagę) i geograficznym (jeden lub więcej obszarów, poszczególny region, miasto, rezerwat naturalny, etc.). W kontekście polityki spójności UE, obiekt ewaluacji może być polityką, programem, działaniem lub projektem.

Zasada dodatkowości (Additionality)
Jedna z zasad funkcjonowania funduszy strukturalnych UE, wedle której wysiłki rządu dla rozwoju gospodarczego i społecznego nie mogą być zastąpione wsparciem z funduszy. Innymi słowy, finansowanie własne/wydatki kraju-beneficjenta pozostają, globalnie, przynajmniej na poziomie sprzed pomocy z funduszy strukturalnych. Zasada ta jest stosowana  na poziomie krajowym w ramach kontroli finansowej, nie zaś ewaluacji. Zasada dodatkowości wykorzystywana jest także do określania efektów netto ewaluowanego projektu.